Groningse Nacht van de Filosofie 2026

Wie zijn wij, hoe verbinden we ons met elkaar, en wat betekent ‘wij’ in een steeds veranderende wereld? Luister naar lokale en internationale sprekers zoals Roxane van Iperen, Haroon Sheikh, Dimitri Goossens, Lisa Herzog, Philip Kitcher, Elke Wiss en vele anderen. Ontdek nieuwe perspectieven en deel je eigen gedachten. Deze editie staat in het teken van het thema van de Maand van de Filosofie, Ken onszelve.

Een greep uit het programma

Schrijver en jurist Roxane van Iperen geeft een lezing aan de hand van het Essay van de Maand van de Filosofie dat zij schreef, Ik zie wat ik geloof. Daarnaast gaat Van Iperen onder leiding van filosoof Daphne Brandenburg in gesprek met hoogleraar Internationale Misdrijven Alette Smeulers over de vraag wie wij zijn.

• Jacques Delors noemde Europa ooit een Unidentified Political Object. In deze turbulente tijd van rivaliteit tussen grootmachten moeten wij dit politieke object nieuwe invulling geven. Filosoof en bijzonder hoogleraar Haroon Sheikh vraagt zich af: Wat is Europa?
• Schrijver en praktisch filosoof Elke Wiss neemt het publiek mee in haar nieuwe boek Even tussen mij en mij, dat uitnodigt om je eigen aannames te onderzoeken en betere vragen aan jezelf te stellen.
• In de graphic novel Wat is goed leven? laat stripmaker Barbara Stok zien hoe Socrates’ denken ons aanspoort om vragen te stellen over de manier waarop we leven. Tijdens de Nacht van Filosofie brengt ze deze denkoefening samen met filosoof Jelle De Schrijver en het publiek in de praktijk.
• Wat is een man? Historicus en columnist Lotte Houwink ten Cate verkent hoe beelden van mannelijkheid steeds opnieuw werden uitgevonden en verbindt deze aan de discussie over een ‘mannencrisis’ in onze tijd.

Engelstalig programma: 

• Internationale gasten zijn onder meer de Amerikaanse filosofen Patricia en Philip Kitcher van Columbia University. Patricia Kitcher staat bekend om haar werk over Kant, ethiek en de filosofie van de geest, terwijl Philip Kitcher zich richt op wetenschapstheorie, bio-ethiek en rationaliteit.
• Voor sommigen is religie een plicht die je af en toe vervult, voor anderen een dagelijkse zoektocht. Wat als de mensen van wie je het meest houdt jouw manier van leven fel veroordelen? Politiek filosoof Élise Rouméas verkent wat het betekent om geboren te worden in een strikte geloofsgemeenschap en je geloof te verliezen.
• Zijn psychische stoornissen hersenstoornissen? Filosoof Markus Eronen betoogt dat psychische stoornissen te complex zijn voor neurowetenschappelijke verklaringen. In plaats daarvan moeten we meer aandacht besteden aan contextuele en sociale factoren, en bespreken wat we willen bereiken met diagnoses van psychische stoornissen.
• Filipa Melo Lopes, docent Sociale en Politieke Filosofie aan de Universiteit van Edinburgh, onderzoekt het fenomeen ‘feminist witchcraft’. Deze stroming stelt dat hekserij historisch werd gebruikt om vrouwelijke macht te onderdrukken en pleit voor het herwinnen daarvan. Maar is dit werkelijk een bevrijdend idee, of slechts een herverpakking van oude seksistische stereotypen?
• In Filosoof over een filosoof nemen filosofen van de RUG je mee langs een denker die hen bezighoudt. Een grote inspiratie, een favoriet, of juist een filosoof om hartgrondig mee in debat te gaan. Met onder andere:
  • Maaike Korpershoek promoveerde op het werk van wis- en natuurkundige Émilie du Châtelet (1706-1749). Zij was een sleutelfiguur in de verspreiding van Newton’s ideeën in Frankrijk.
  • Michael Eigner bespreekt de ideeën van Peter Kropotkin (1842-1921), een van de grondleggers van het anarchisme. Deze zelfverklaarde ex-prins en ontsnapte gevangene betoogde dat niet competitie, maar samenwerking de ware motor van menselijke vooruitgang is.
  • Decennialang beïnvloedde Michel Foucaults (1926–1984) filosofie links politiek denken, van feminisme tot postkoloniale studies. Federico Minzoni nodigt ons uit om Foucaults idee van ‘zorg voor het zelf’ met een kritisch oog te benaderen.

Tijdens de Nacht van de Filosofie hoef je niet alleen maar te denken, maar kun je ook doen! Ga in gesprek met een filosoof tijdens Ask a Philosopher of doe mee aan een filosofische pubquiz. Tot slot rondt Nachtfilosoof Dimitri Goossens de avond af, zodat je goed voorbereid de nacht in kunt gaan. 

De Groningse Nacht van de Filosofie is een samenwerking van Studium Generale Groningen, de 
Faculteit Wijsbegeerte van de RUG en Forum Groningen.