Skip to main content
In series
Nederlands

Van nutsdier tot geliefde huisgenoot

Peter Koolmees

Een huisdier voor de gezelligheid is tegenwoordig heel vanzelfsprekend. Maar sinds wanneer hebben we eigenlijk huisdieren en hoe en waarom zijn ze van ‘nutsdier’ in ‘gezelschapsdier’ veranderd?

Wij houden van dieren, ze zijn belangrijk voor ons, ze doen ertoe, en iedereen heeft er een uitgesproken mening over. De moderne mens heeft een bijzonder ambivalente houding ontwikkeld tegenover dieren, waarbij exploitatie en affectie gewoon naast elkaar voorkomen. De belangen van mens en dier worden steeds meer afgewogen tegen de achtergrond van een tegenstrijdige en verwarrende ontwikkeling: enerzijds is er een toegenomen gevoeligheid voor en zelfs vermenselijking van het dier en anderzijds juist een sterke verzakelijking. Dit heeft geleid tot vaak emotionele discussies over de complexe en tegenstrijdige relatie tussen de mens en zijn huisdieren.

Wat is de historische context van onze rationele én emotionele manier van omgaan met dieren? Sinds wanneer vertoeven huisdieren in onze directe omgeving? Hoe werden ze als nutsdieren ingezet en wanneer veranderde hun functie in gezelschapsdier? En waarom geven wij zoveel geld uit aan de dierenarts? Kennis over de geschiedenis van het denken over mens en dier kan ons helpen onze houding te bepalen voor de toekomst.
 
Peter Koolmeesstudeerde geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij promoveerde op een studie over de geschiedenis van de vleeshygiëne en openbare slachthuizen, en begon in 1990 als docent-onderzoeker aan de faculteit Diergeneeskunde (UU). Sinds 2006 is hij aangesteld als profileringshoogleraar ‘Diergeneeskunde in historische en maatschappelijke context’. Daarnaast is hij conservator van de afdeling Diergeneeskunde van het Universiteitsmuseum Utrecht. Hij is lid van het Descartes Centre for the history and philosophy of the sciences and the humanities van de UU, en  ontving in 1999 de George Sarton medaille van de Universiteit Gent voor zijn bijdrage aan de wetenschapsgeschiedenis.

Leestips:
Kalof, Linda & Pohl-Resl, Brigitte. (2007). A Cultural History of Animals. Oxford: Berg.
Freeman, Carol (e.a.). (2011). Considering animals: contemporary studies in human-animal relations. Farnham: Ashgate.
Molle, Leen van. (2013). ‘Inleiding. Een geschiedenis van mensen en (andere) dieren’   Tijschrift voor Geschiedenis van alle Tijden, jaargang 125, nummer 4.

Also in this series

See also

Rien Herber, Linda Steg en Machiel Mulder
Nederlands

Wat is er wetenschappelijk bekend over schaliegas en de gevolgen van ‘fracking’? Hoe zit het eigenlijk met de kosten-baten-analyse van schaliegaswinning?

Wiggele Wouda
Het tv-interview als strategisch wapen
Nederlands

Als een politicus in verkiezingingstijd wordt geïnterviewd voor de televisie, raakt de politieke werkelijkheid uit beeld. Weten we wel waar we naar kijken?

Clash XXL festival
Tinkebell, Nick Verstand, Johan Kolsteeg, Iris Sommer e.v.a.
Nederlands

Wat gebeurt er in je hoofd als je naar kunst kijkt? Wie bepaalt eigenlijk nog wat kunst is?