Stamcellen - Dr Jekyll or Mr Hyde?

Stamcellen staan aan de basis van alle leven. In volwassen organen worden oude cellen continu vervangen door middel van celdeling van stamcellen. Met name de huid, het bloed en beenmerg, en de binnenbekleding van de darm vernieuwen zich in hoog tempo. In andere organen worden stamcellen hyperactief na weefselschade om het defect te herstellen. Er is de laatste jaren grote interesse in stamcellen: stamcellen kunnen ingezet worden om zieke weefsels te genezen of om oude, versleten weefsels te vervangen. Sinds kort is het mogelijk om stamcellen uit gezonde en zieke weefsels in het laboratorium door te kweken in de vorm van mini-orgaantjes, de zogenaamde organoïden. Voor deze organoïden worden op dit moment tal van toepassingen ontwikkeld.

Stamcellen hebben ook een ‘dark side’; ze staan aan de basis van kanker. In zijn lezing belicht Hans Clevers stamcelonderzoek vanuit het perspectief van de darmstamcel, en van darmkanker.

Hans Clevers is geneticus en arts. Hij is wetenschappelijk directeur van het Prinses Maxima Center voor kinderoncologie en heeft een onderzoeksgroep aan het Hubrecht Instituut. Daarnaast is hij hoogleraar moleculaire genetica aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht en voormalig president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Verder is Clevers honorary professor aan de Central South University in Changsha, Hunan, China. Clevers ontving de afgelopen jaren tal van prijzen voor zijn onderzoek en behoort op zijn vakgebied tot de wereldtop. 
 
Het Koninklijk Natuurkundig Genootschap (KNG, opgericht in 1801) organiseert jaarlijks, ism. Studium Generale Groningen, de Jacobus C. Kapteyn Lezing voor een breed publiek. De lezing is vernoemd naar de vermaarde astronoom Jacobus C. Kapteyn (1851-1922), de eerste hoogleraar sterrenkunde aan de RUG en vele jaren lid van het bestuur en voorzitter van de wetenschappelijke afdeling van het KNG.